Kıdem ve İhbar Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, belirli koşulları sağlayarak işten ayrılan ya da çıkarılan bir çalışana, iş yerindeki toplam çalışma süresi karşılığında ödenen toplu bir paradır. İhbar tazminatı ise iş sözleşmesi feshedilmeden önce taraflardan birinin yasal bildirim sürelerine uymaması durumunda ödenir. Bu iki tazminat farklı koşullara ve farklı hesaplama mantığına dayanır; bu nedenle çoğu zaman birlikte ele alınsalar da ayrı kalemler olarak değerlendirilir. Aracımız, brüt maaşınızı ve toplam çalışma sürenizi temel alarak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücretinizi birlikte tahmin eder.
Kıdem tazminatına hak kazanmak için genellikle aynı iş yerinde en az bir yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin kıdem tazminatı doğuran bir nedenle sona ermiş olması gerekir. İhbar tazminatı ise çalışma süresine bağlı olarak değişen bildirim sürelerine göre belirlenir.
Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama motorumuz şu formülleri kullanır:
Kıdem Tazminatı = min(Brüt Maaş, Kıdem Tavanı) × (Toplam Çalışma Süresi / 12)
İhbar Tazminatı = (Brüt Maaş ÷ 4,33) × Hafta Katsayısı
Yıllık İzin Ücreti = (Brüt Maaş ÷ 30) × İzin Günü
Burada Brüt Maaş aylık brüt ücretinizdir; Toplam Çalışma Süresi yıl ve ay olarak girdiğiniz değerlerin aya çevrilmiş halidir. Kıdem hesabında brüt maaş, yasal kıdem tazminatı tavanını aşamaz; aşması durumunda tavan tutarı kullanılır. İhbar ve yıllık izin hesabında ise tavan uygulanmaz, doğrudan girdiğiniz brüt maaş kullanılır. İhbarda 4,33 bir ayın ortalama hafta sayısıdır. Hafta katsayısı çalışma süresine göre 2, 4 veya 6 olur.
Adım Adım Örnek
Brüt maaşı 40.000 TL, çalışma süresi 5 yıl 0 ay olan bir çalışan için:
- Kıdem: 40.000 × 5 = 200.000 TL (vergiden muaf)
- İhbar: 40.000 ÷ 4,33 = 9.237,87 TL; süre 3 yılı aştığı için ×6 hafta = 55.427,25 TL
- Yıllık izin (14 gün): (40.000 ÷ 30) × 14 = 18.666,67 TL
- Toplam hak ediş: 200.000 + 55.427,25 + 18.666,67 = 274.093,92 TL
- Gelir vergisi (%15, yalnız ihbar + izin): 74.093,92 × 0,15 = 11.114,09 TL
- Net hak ediş: 274.093,92 − 11.114,09 = 262.979,83 TL
Kıdem ve İhbar Arasındaki Fark
Kıdem tazminatı, geçmişe yönelik olarak çalışılan her tam yıl için bir brüt maaş tutarında birikir ve gelir vergisinden muaftır. İhbar tazminatı ise geleceğe yönelik bir bildirim süresinin karşılığıdır; bu nedenle çalışma süreniz arttıkça hafta katsayısı yükselir ve tutar büyür. İhbar tazminatı ile kullanılmayan yıllık izin ücreti gelir vergisi kesintisine tabidir.
İhbar Süresi ve Hafta Katsayısı Tablosu
Aracımız, ihbar tazminatını çalışma sürenize karşılık gelen hafta sayısıyla hesaplar:
| Toplam Çalışma Süresi | Hafta Katsayısı |
|---|---|
| 6 ay – 1,5 yıl arası | 2 hafta |
| 1,5 yıl – 3 yıl arası | 4 hafta |
| 3 yıl ve üzeri | 6 hafta |
Yıllık izin ücretinde ise izin günü, kıdeme göre değişir: 5 yıla kadar 14 gün, 6–15 yıl arası 20 gün, 15 yıl üzeri 26 gün varsayımıyla hesaplanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kıdem tazminatı gelir vergisine tabi mi?
Hayır. Hesaplamamızda kıdem tazminatı tutarı gelir vergisinden muaf tutulur. Vergi yalnızca ihbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti toplamı üzerinden hesaplanır.
Kıdem tazminatı tavanı nedir?
Kıdem tavanı, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınabilecek en yüksek brüt maaştır. Brüt maaşınız bu tavanı aşarsa hesaplamada tavan tutarı kullanılır. Aracımızda varsayılan tavan 45.000 TL olarak alınır; bu değer her yıl yeniden belirlendiği için değişebilir.
İhbar tazminatı neden 4,33'e bölünüyor?
Çünkü ihbar tazminatı haftalık ücret üzerinden hesaplanır. Bir ayın ortalama hafta sayısı 4,33 olduğundan, aylık brüt maaşı 4,33'e bölerek haftalık karşılığı buluyoruz ve hafta katsayısıyla çarpıyoruz.
Yıllık çalışma süresinin küsuratı dikkate alınıyor mu?
Evet. Kıdem hesabı, toplam çalışma süresini ay cinsinden alıp 12'ye bölerek küsuratlı yıl üzerinden yapılır. Örneğin 5 yıl 6 ay, 5,5 yıl olarak hesaba katılır.
Gelir vergisi oranı neden %15?
Hesaplamada ihbar ve izin tutarına %15 oranında bir varsayılan stopaj uygulanır. Gerçek kesinti, kümülatif gelir vergisi dilimine ve diğer kesintilere göre farklılık gösterebileceği için sonucu yaklaşık bir tahmin olarak değerlendirin.
Bu sonuç resmi bir bordro yerine geçer mi?
Hayır. Araç, hızlı bir ön tahmin sunar. Kesin tutar için iş yerinizin bordro hesabını veya bir uzman görüşünü esas almanız önerilir.
İpuçları
- Brüt maaşınızı net maaşınızla karıştırmayın; tazminat hesabı her zaman brüt ücret üzerinden yapılır.
- Prim, ikramiye gibi düzenli ek ödemeler gerçek hesaplamada giydirilmiş brüt ücrete dahil edilebilir; bu araç yalnızca girdiğiniz brüt maaşı esas alır.
- Çalışma sürenizi gün gün doğru girmek, küsuratlı yıl hesabı sayesinde sonucu daha gerçekçi kılar.
- Maaş bilgilerinizi netleştirmek için Brüt-Net Maaş Hesaplama ve Net-Brüt Maaş Hesaplama araçlarımızı da kullanabilirsiniz.